Ik kreeg begin oktober 2025 een mailtje van de Stichting Onterfd Goed. Deze stichting kende ik uit 2012 toen ik er enkele typemachines van het voormalig Scryption mocht kopen, of adopteren, zoals ze dat zelf noemden. Het was hun eerste ervaring met het herbestemmen van overtollige collecties. Sindsdien doen ze dat vaker. In de mail stond:
Gemeente Apeldoorn heeft in de loop van heel veel jaren
een kunstcollectie verzameld van ruim 2400 werken. Een deel daarvan stamt uit
de periode waarin kunstenaars in het kader van de Beeldende Kunstenaars
Regeling (BKR) werk inleverden in ruil voor een financiële ondersteuning om
zich te kunnen ontwikkelen. Een ander deel bestaat uit kunstwerken die zijn
aangekocht om kantoren en vergaderruimtes aantrekkelijker te maken.
Met de verhuizing naar een nieuw stadskantoor in het
vooruitzicht, was het noodzakelijk om de totale collectie onder de loep te
nemen. Onterfd Goed ondersteunde de gemeente bij het herzien van het
collectieplan en onderzocht alle werken op conditie, herkomst en historische
waarde. De gemeente besloot 1500 werken af te stoten om te komen tot een goed
beheersbare collectie die ingezet gaat worden in het nieuwe kantoor. In onze
webshop vind je de eerste 400 werken uit deze collectie in 'nieuw
in de webshop'.
 |
| Schilderij Max Geene, 1979 |
Schilderij van Max Geene, 1979
Het schilderij van Max Geene sprong er meteen uit.
Het spreekt mij enorm aan. Wie schildert er nou een
verlaten kruispunt in een grauwe winterochtend? En nog netjes gedaan ook. Na
een paar keer klikken was ik voor 195 euro, inclusief verzending door
gespecialiseerde koerier, de trotse eigenaar van dit schilderij. In de webshop
stond het trouwens verkeerd geregistreerd (het is niet van Gerrit van Dijk,
maar van Max Geene). Bij de beschrijving staat overigens dat het van de gemeente Zwolle afkomstig is en dus niet van de gemeente Apeldoorn.
Het vrij forse schilderij (80 bij 100cm) is waarschijnlijk gemaakt met olieverf, op een houten paneel.
Het schilderij lijkt heel realistisch, maar is niet hyperrealistisch. Het verkeerslicht voor fietsers rechts lijkt te zweven, de schaduwen zijn niet consistent en als je van dichtbij kijkt, zie je veel kleine slordigheden en niet uitgegumde potloodlijntjes. Vanaf ongeveer 2 meter afstand komt het schilderij daarom het best tot zijn recht.
 |
| Realistisch, maar niet hyperrealistisch |
Max Geene, kunstschilder te Overschie
Ik heb niet heel veel over de schilder Max Geene kunnen vinden. In het krantenarchief staan wel advertenties voor een aantal tentoonstellingen in de jaren tachtig, maar niet heel veel. Zo heeft hij in ieder geval in de Bijenkorf Galerij tentoongesteld en ook voor Galerie Nieuw Rotterdams Peil in Metrostation Oostplein, samen met Paul Wessels en Jan ten Haaf (Jano). Die tentoonstelling heette "Drie Rotterdammers onder de grond".
 |
| Volkskrant, 28 september 1985 |
Daarnaast vond ik een interview met hem in Het Vrije Volk (8-7-1986) waarin hij vertelt over het afschaffen van de BKR-regeling en het leven als kunstenaar in de bijstand. Ik copy-paste het hele deel dat over hem gaat:
Max Geene, kunstschilder te Overschie, weet wat het is om
als kunstenaar in de bijstand te zitten. Toen hij tien jaar geleden van de
Rotterdamse academie kwam, zag het er een stuk rooskleuriger uit. Een kunstenaar kwam automatisch in aanmerking
voor de BKR. Drie jaar geleden werden er echter inkomenseisen verbonden aan de
regeling. Tegenwoordig moet een kunstenaar een inkomen van 8000 gulden per jaar
aantonen om in aanmerking te komen voor de BKR.
Geene kon vanaf het begin, zoals vele collega's, nlet voldoen
aan de eis en belandde in de bijstand. „Balen. Als kunstenaar in de bijstand je
werk voortzetten, is haast geen doen. Materiaal wordt mondjesmaat aangeschaft. Het
voorzieningsfonds voor kunstenaars springt wel bij, maar de bedragen zijn niet
toereikend om lekker door te werken. Je moet voortdurend schipperen om een
beetje uit te komen met geld. En oppassen dat de situatie je ontwikkeling niet
beperkt. Ik heb wel dagen dat ik het niet meer zie, maar ik wil door. Ik kan
niets anders. Ik zou ook niet meer in te passen zijn in een vaste baan of iets
dergelijks."
Geene heeft zijn atelier in een leegstaande school in
Overschie, een multifunctioneel gebouw. „Daar heb ik geluk mee gehad. Het is
een geschikte ruimte en de huur is laag. Ik kreeg het op het goede moment
aangeboden: mijn zoon begon net te lopen. Ik schilderde eerst thuis, in een
tussenkamer, dat kon niet langer met een peuter.' Als je zo op het minimum
leeft is het heel belangrijk dat ze thuis achter je staan. Ik kan me goed
voorstellen dat sommige kunstenaars die samenwonen of een gezin hebben,
spanningen krijgen door de benarde financiële positie. Daar heb ik gelukkig
niets mee te maken." Volgens Geene kunnen slechts een paar kunstenaars
zich bedruipen. „De mensen kopen niet. Ze zien het en zeggen: goh, aardig. En
vervolgens: moet ik daar dertienhonderd piek voor neerleggen?".
Vóórdat je al aan verkopen kunt gaan denken moet je
trouwens eerst een galerie zover hebben dat ze je werk willen aanbieden. Dan moet
je eerst dure foto's laten maken, een mooi boekje samenstellen en ermee gaan
leuren. Het valt verdomd niet mee".
Henk Elsink, cabaretier
Iets rechts van het midden staat een bord met het portret van Henk Elsink. Het is al wat afgebladderd door weer en wind. Henk Elsink speelde met de theatershow “Theater en Thuis” tussen 6 januari en 14 januari 1979 in het Zuidpleintheater voor het eerst in Rotterdam. De show zelf was al bijna twee jaar oud. Daarna speelde hij in Groningen en tussen 23 januari en 3 februari 1979 speelde hij weer in Rotterdam, nu in het Luxor theater. Voor de première in het Luxor had hij gratis kaartjes geregeld voor de medewerkers van de Rotterdamse reinigingsdienst, als bedankje omdat deze de wegen sneeuwvrij hadden gehouden.
De winter van 1979 was erg streng, met hevige sneeuwstormen. Die van 14 februari 1979 was de ergste ooit, maar ook in de weken daaraan voorafgaand sneeuwde het regelmatig. Rechts achter het bord met Henk Elsink zijn nog sneeuwresten op het gras te zien. Het zal dus ergens begin 1979 geschilderd zijn.
Henk Elsink kreeg in de Volkskrant en het NRC overigens heel slechte recensies. Het NRC (17 januari 1979) schreef bijvoorbeeld dat zijn talent te beperkt is voor een flitsende show. Ook de vrouwonvriendelijke grappen vielen niet in de smaak: “wat is het verschil tussen een vrouw en een piano? Van een piano kun je altijd de klep dichtgooien.” Maar blijkbaar stond dat een succesvolle twee jaar durende tournee niet in de weg.
 |
| Affiche van "Theater en Thuis", uit de Theatercollectie van de UvA |
Verkeersborden
Uiterst rechts op het schilderij staat een paal met twee ronde verkeersborden die vanuit schildersperspectief van achteren zichtbaar zijn. Hierdoor is niet duidelijk welke borden het zijn. Het bovenste bord is een stuk dikker dan het onderste.
 |
| Het Vrije Volk, 23-01-1982 |
 |
| Het Vrije Volk, 4-12-1985 |
Omgeving schilderij
Het schilderij is gemaakt net voor het kruispunt tussen de Boezemlaan en de Soetendaalsekade in Rotterdam-Noord. Links is nog net de oprit naar de A20
richting Den Haag en Hoek van Holland zichtbaar, plus een shortcut naar de wijk
Hillegersberg, dat achter de A20 ligt. Die shortcut is er tegenwoordig uit; nu
is er in de plaats daarvan een fietsbrug (Soetendaalsebocht) naast gelegd. De
A20 staat op het schilderij op palen en is voorzien van groene geluidsschermen.
De palen zijn nodig omdat dit deel over de rivier de Rotte heen is aangelegd.
De Rotte zelf is niet zichtbaar, maar stroomt dus onder de A20 door de stad in. Ook het Noorderkanaal is niet zichtbaar op het schilderij, maar loopt parallel aan de Boezemlaan en A20.
Onderstaande foto in juli 1987 is genomen door Aad Boer, die als een soort Google Streetview in de jaren 1980 door Rotterdam trok om alles te fotograferen. Zo ook het kruispunt op het schilderij. Aad Boer stond ongeveer 20 meter meer naar links dan Max Geene 8 jaar daarvoor.
 |
| Hetzelfde kruispunt in 1987. Bron |
Als er iets op de foto uit 1987 wordt ingezoomd (zie onder) zijn de overeenkomsten met het schilderij uit 1979 duidelijk te zien. Hoewel de foto net twintig meter verder is genomen, is helemaal links op de foto hetzelfde blauwe bord met de auto erop zichtbaar als op het schilderij. In 1979 was het bord scheef komen te staan; in 1987 was het weer rechtgezet. De overige blauwe verkeersborden lijken in de tussenperiode te zijn vervangen door modernere varianten, maar de locatie en plaatsnamen komen grotendeels nog overeen. De hangende snelwegverlichting boven de A20 hangt er nog, maar de geluidsschermen zijn weggehaald en het kruispunt zelf lijkt in 1987 net onder handen genomen, waarbij de vluchtheuvels en verkeerslichten zijn vervangen. De bomen zijn acht jaar later ook gegroeid en een stuk groener.
 |
| Schilderij Max Geene 1979 |
 |
| Uitsnede foto Soetendaalsekade 1987. Bron |
Hetzelfde kruispunt is door dezelfde fotograaf in oktober 1988 nogmaals gefotografeerd, maar dan vanaf een iets andere hoek. Het leuke aan deze foto is dat de plek waar de schilder in 1979 gestaan moet hebben precies op het midden van de foto zichtbaar is.
 |
| Zelfde kruispunt, ander perspectief, 1988. Bron. |
Als je helemaal op die foto inzoomt, zie je dat er een blauw reclamebord aan weerszijden van de blauw-witte lantaarnpaal is bevestigd, op dezelfde manier waarop negen jaar daarvoor het bord van Henk Elsink aan het verkeerslicht was vastgemaakt. Het driehoeksvoorrangsbord dat in 1987 net was geplaatst staat alweer scheef en ook worden de klinkers (opnieuw?) gelegd.
.jpg) |
| Uitsnede van bovenstaande foto, 1988. Bron. |
Nog eens 38 jaar later is de verkeerssituatie redelijk hetzelfde (op de fietsbrug na), maar lijken alle details aangepast. Alle borden, verkeerslichten, bomen en struiken zijn vervangen en de geluidsschermen langs de A2 zijn weer terug. Alleen de witstalen constructie boven de oprit richting de A20 lijkt nog hetzelfde. Nu dient het niet voor de bewegwijzering, maar voor vierkante matrixborden. Het geheel maakt in 2025 wel een minder opgeruimde en onderhouden indruk dan in 1987.
 |
| Foto van het kruispunt op 14 oktober 2025, gemaakt door Jaap H. |
In 1983 is een luchtfoto van Rotterdam Noord gemaakt waarop ook het geschilderde kruispunt zichtbaar is. Met het kruis staat aangegeven van waar het schilderij moet zijn gemaakt, vier jaar eerder. Het leuke van deze luchtfoto is niet alleen het andere perspectief, maar ook dat deze foto is genomen nog voor de renovatie van het kruispunt, waardoor de situatie op de foto uit 1987 op zoveel details anders werd. Op de luchtfoto uit 1983 is het kruispunt inclusief verkeersborden en -lichten (zover te beoordelen) nog gelijk aan die op het schilderij van 4 jaar eerder.
 |
| Luchtfoto kruispunt Soetendaalsekade (rechts) met Boezemlaan (richting boven) en oprit A20 (links), 1983. Bron. |
Op de voorgrond van het schilderij zie je de Boezemlaan naar rechts gaan. Zo’n 100 meter naar rechts is de Rottebrug, want nadat de Rotte onder de A20 doorgaat, moet die ook onder de Boezemlaan door. Op een luchtfoto van 1986 is het kruispunt weer goed zichtbaar. Ook toen was het kruispunt nog niet gerenoveerd. Op deze foto is de Rottebrug met rood omcirkeld.
 |
| Luchtfoto 1986, Rottebrug omcirkeld. Bron. |
Meer informatie over de locatie van het schilderij kun je in deel 3 vinden.
Een gure plek
Omdat de Rotte hier de stad binnenkomt, wordt dit gebied ook wel de Poort van Noord genoemd. De wijk achter de schilder is Het Oude Noorden en aan de overkant van de Rotte ligt Crooswijk. Eind 2020 werd er een prijsvraag uitgeschreven om “de Poort van Noord te agenderen en activeren, de aantrekkelijkheid te vergroten, gebruik uit te lokken en een positieve bijdrage te leveren aan de toekomst van deze plek.” Het winnende initiatief wilde bijvoorbeeld een speeltuin/fitness ruimte aanleggen, net naast de oprit naar de A20 (op het schilderij zou dat net naast de witte stellage met blauwe bewegwijzering zijn). Op Google Streetview van oktober 2024 is dat nog niet terug te zien. Ook de voorgestelde kabelbaan over de Rotte is er nog niet.
 |
| Winnaar prijsvraag Poort van Noord |
Op internet zijn nog andere ambitieuzere plannen te vinden
om het gebied te verbeteren. Zo bestaat er een initiatiefvoorstel
van de PVDA ui 2021, dat voortbouwde op een voorstel uit 2009 om de A20 te overkappen en er een park bovenop te bouwen. De motivatie
achter de verbetering van het gebied is als volgt: “De snelweg is niet alleen
een probleem voor de volksgezondheid, maar splijt bovenal ook prachtige wijken
in het Noorden van de stad. Daarnaast zorgt het voor verschraling in de wegen
direct gelegen aan de snelweg en levert het gure plekken op waar Rotterdammers
in nachtelijke uren niet graag komen.” In 2019 haalde dit stukje snelweg de derde plaats op de ranglijst van snelwegen met de meeste ongelukken.
Tot nu toe is het voorstel tot overkapping nog niet uitgevoerd; eind 2021 werd besloten om eerst een haalbaarheidsonderzoek te starten. Daarna bleef het stil.
Ik heb het schilderij van deze gure plek opgehangen in mijn
werkkamer.
Tot slot een link naar de huidige situatie:
In maart 2026 heb ik meer informatie geplaatst over de schilder Max Geene en de weg die het schilderij heeft bewandeld tot het in mijn werkkamer terechtkwam.
